شان نزول سوره طه تا حج

 

بسم الله الرحمن الرحیم

و نیز از سوره طه نازل شده است:

وَ اجْعَلْ لى وَزیرًا مِنْ أَهْلى هارُونَ أَخِى اُشْدُدْ بِهآ أَزْرى وَ أَشْرِکْهُ فىآ أَمْرى

و براى من وزیرى از خاندانم قرار بده، هارون برادرم را، کمر مرا با او محکم کن و او را در کار من شرکت بده.

(سوره طه آیه 29 ـ 33)

عن حذیفة بن أسید قال: أخذ النبی صلى اللّه‏ علیه وآله وسلم بید علىّ‏بن ابى‏طالب فقال: أبشر وأبشر، إنّ موسى دعا ربّه أن یجعل له وزیرا من أهله هارون، وإنّی أدعو ربی أن یجعل لی وزیرا من أهلی علیّ أخی أشدد به ظهری وأشرکه فی



أمری.

حذیفة بن اسید گفت: پیامبر خدا دست علىّ‏بن ابى‏طالب(ع) را گرفت و گفت: مژده باد و مژده باد، موسى از پروردگارش خواست که از خاندانش، هارون را وزیر او قرار بدهد و من از پروردگارم مى‏خواهم که از خاندانم على را وزیر من قرار بدهد (خدایا) به وسیله او کمر مرا محکم کن و او را در کار من شرکت بده.

أسماء بنت عمیس تقول: سمعت رسول اللّه‏ صلى اللّه‏ علیه وآله وسلم یقول: اللهمّ إنّی أقول کما قال أخی أشدد به أزری وأشرکه فی أمری ـ إلى قوله: ـ بصیرا».

اسماء بنت عمیس گفت: از پیامبر خدا شنیدم که گفت: پروردگارا همان گونه که برادرم موسى گفت، من نیز مى‏گویم: خدایا براى من از خاندانم وزیرى قرار بده، على برادرم را، به وسیله او کمرم را محکم کن و او را در کار من شرکت بده، تا آخر آیه.(1)

همین مضمون با چند سند دیگر نیز از اسماء بنت عمیس نقل شده است.

در تثبیت این وزارت براى على و تحقق آن روایات بسیارى از صحابه نقل شده که از جمله آنها روایت ابن عباس از علىّ‏بن ابى‏طالب(ع) است:

عن عبداللّه‏ بن عباس عن علىّ‏بن ابى‏طالب قال: لما نزلت هذه الآیة على رسول اللّه‏ صلى اللّه‏ علیه وآله وسلم: (وأنذر عشیرتک الأقربین) [214/الشعراء[ دعانی رسول اللّه‏ صلى اللّه‏ علیه وآله فقال: یا علیّ إنّ اللّه‏ أمرنی أن أنذر عشیرتی الأقربین، فضقت بذلک ذرعا وعرفت أنیّ متى أمرتهم بهذا الأمر أرى منهم ما أکره، فصمتّ علیها حتی جاء جبرئیل فقال: یا محمد إنک لئن لم تفعل ما أمرت به یعذّبک اللّه‏ لذلک فاصنع ما بدا لک. یا علی اصنع لنا صاعا من طعام واجعل فیه

1- این روایت در کتاب‏هاى دیگر هم آمده: محب طبرى، الریاض النضره ج 2 ص 163 و احمد بن حنبل، الفضائل ص 202.



رجل شاة وأملأ لنا عسّا من لبن، ثمّ اجمع لی بنی عبدالمطلب حتى أکلمهم وأبلغهم ما أمرت به ـ وساق الحدیث إلى قوله:

ثمّ تکلّم رسول اللّه‏ صلى اللّه‏ علیه وآله وسلم فقال: یا بنی عبدالمطلب إنی واللّه‏ ما أعلم أحدامن العرب جاء قومه بأفضل ممّا جئتکم به، إنی قد جئتکم بأمر الدنیا والآخرة وقد أمرنی اللّه‏ أن أدعوکم إلیه، فأیّکم یوازرنی على أمری هذا، على أن یکون أخی ووصیّی وولیّی وخلیفتی فیکم؟ قال: فأحجم القوم عنها جمیعا، فقلت ـ وإنی لأحدثهم سنّا، وأرمصهم عینا وأعظمهم بطنا وأحمشهم ساقاـ: أنا یا نبیّ اللّه‏ أکون وزیرک علیه. فقام القوم یضحکون ویقولون لأبیطالب: قد أمرک أن تسمع و تطیع لعلیّ.

عبداللّه‏ بن عباس از علىّ‏بن ابى‏طالب(ع) نقل مى‏کند که گفت: وقتى این آیه «وانذر عشیرتک الاقربین = و خویشان نزدیک خود را بیم بده»(1)نازل شد، پیامبر خدا مرا خواند و گفت: یا على خداوند به من فرمان داده که خویشان نزدیک خود را بیم دهم و این کار خوش آیند من نبود، چون مى‏دانستم که هر وقت آنان را به این کار بخوانم از آنها چیزى مى‏بینم که آن را دوست ندارم، و من از این کار ساکت شدم تا اینکه جبرئیل آمد و گفت: اى محمد اگر تو آنچه را که به آن مأمور شدى انجام ندهى خداوند به خاطر آن تو را عذاب خواهد کرد، پس آنچه بر تو آشکار شده انجام بده. یا على طعامى آماده کن و پاچه گوسفندى در آن قرار بده و براى ما کاسه بزرگى از شیر آماده کن آنگاه فرزندان عبدالمطلب را پیش من جمع کن تا با آنها سخن بگویم و مأمـوریت خودم را برسـانم. حدیث را ادامه داد تا آنجا که گفت:

آنگاه پیامبر خدا صحبت کرد و گفت: اى فرزندان عبدالمطلب به خدا سوگند کسى از عرب‏ها را نمى‏شناسم که به قوم خود بهتر از آنچه من براى شما آورده‏ام آورده باشد، همانا من براى شما کار دنیا و آخرت را آورده‏ام و خداوند مرا مأمور

1- سوره شعراء آیه 214.



کرده که شما را به سوى آن بخوانم، چه کسى از شما مرا در این کار یارى مى‏کند تا او برادر و وصى و ولى و جانشین من پس از من باشد؟ مى‏گوید: آن قوم همگى ساکت شدند و من که از همه آنها کم سن و سال‏تر بودم و چشمم از همه آنها بیشتر آب مى‏ریخت و شکمم از همه آنها بزرگتر بود و ساقم از همه آنها باریکتر بود، گفتم: اى پیامبر خدا من وزیر تو مى‏شوم. آن قوم بلند شدند در حالى که مى‏خندیدند و به ابوطالب مى‏گفتند: تو را فرمان مى‏دهد که حرف على را گوش کنى و از او فرمان ببرى!

عن أنس بن مالک أنّ النبی صلى اللّه‏ علیه وآله وسلم قال: إنّ أخی ووزیری وخلیفتی فی أهلی وخیر من أترک بعدی یقضی دینی وینجز موعدی علىّ‏بن ابى‏طالب.

انس بن مالک گفت: پیامبر گفت: برادرم و وزیرم و جانشینم در خانواده‏ام و بهترین کسى که پس از خود بر جاى مى‏گذارم که قرض مرا بدهد و به وعده‏هاى من عمل کند، علىّ‏بن ابى‏طالب است.

همین مضمون با سند دیگرى نیز از انس نقل شده است.

عن عبداللّه‏ بن ملیل قال: سمعت علیّا یقول: قال رسول اللّه‏ صلى اللّه‏ علیه وآله وسلم: إنّه لم یکن نبیّ إلا قد أعطی سبعة رفقاء نجباء وزراء، وإنی قد أعطیت أربعة عشر: حمزة وجعفر و علیّ وحسن وحسین وأبوبکر وعمر وعبداللّه‏ بن مسعود و اَبوذر والمقداد وحذیفة وعمّار، وسلمان وبلال.

عبداللّه‏ بن ملیل گفت: شنیدم على مى‏گفت: پیامبر خدا فرمود: هیچ پیامبرى نیست مگر اینکه خداوند به او هفت نفر رفیق نجیب و وزیر داده است ولى براى من چهارده نفر را داده: حمزه و جعفر و على و حسن و حسین و ابوبکر و عمر و عبداللّه‏ بن مسعود و ابوذر و مقداد و حذیفه و عمار و سلمان و بلال.





و نیز در این سوره نازل شده است:

وَ اِنّى لَغَفّارٌ لِمَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحًا ثُمَّ اهْتَدى

همانا من بسیار آمرزنده‏ام براى کسى که توبه کند و ایمان بیاورد و عمل صالح انجام دهد آنگاه هدایت شود.

(سوره طه آیه 82)

عن جابر الجعفی عن أبی جعفر فی قوله تعالى: (ثمّ اهتدى) قال: إلى ولایتنا أهل البیت.

جابر جعفى درباره سخن خداوند: «ثم اهتدى»از ابوجعفر نقل مى‏کند که گفت: به ولایت ما خاندان (هدایت مى‏شود)

همین مضمون با سند دیگرى از جابر نقل شده است.

عن ثابت البنانی فی قوله: (وإنّی لغفّار لمن تاب وآمن وعمل صالحا ثم اهتدى) قال: إلى ولایة أهل بیته.

ثابت بنانى درباره سخن خداوند: «وانى لغفار لمن تاب و آمن و عمل صالحا ثم اهتدى» گفت: به ولایت اهل بیت او.

عن أبی جعفر محمد بن علیّ الباقر، عن أبیه عن جدّه قال: خرج رسول اللّه‏ صلى اللّه‏ علیه وآله وسلم ذات یوم فقال: إنّ اللّه‏ تعالى: یقول: (وإنّی لغفّار لمن تاب وآمن وعمل صالحا ثم اهتدى) ثمّ قال لعلىّ‏بن ابى‏طالب: إلى ولایتک.

ابوجعفر از پدرانش از جدش نقل مى‏کند که گفت: روزى رسول خدا بیرون آمد و فرمود: خد اوند مى‏فرماید: «انى لغفار لمن تاب و عمل صالحا ثم اهتدى» آنگاه به علىّ‏بن ابى‏طالب گفت: به ولایت تو (هدایت مى‏شود).

عن أبی ذرّ فی قول اللّه‏ تعالى: (وإنّی لغفّار لمن تاب) الآیة، قال: لمن آمن بما جاء به محمد، وأدّى الفرائض (ثم اهتدى) قال: اهتدى إلى حبّ آل محمّد.

ابوذر درباره سخن خداوند: «انى لغفار لمن تاب»گفت: خداوند آمرزنده است



براى کسى که به آنچه محمد آورده ایمان داشته باشد و واجبات را انجام دهد «ثم اهتدى

/ 0 نظر / 10 بازدید